Αποθήκευση βύνης, λυκίσκου και μαγιάς
3 Δεκεμβρίου 2017
Πίνακας αντικατάστασης Λυκίσκων
19 Σεπτεμβρίου 2017
Εμφάνιση όλων

Μικρές παρτίδες: Μια άλλη προσέγγιση

Από το Νίκο Τσελίκο

Κάνοντας μια μικρή ανάδρομη στα χρόνια (2008-9) που ήμουν νέος και άπειρος οικοζυθοποιός και έχοντας αλλάξει σχεδόν 2-3 φορές εξοπλισμό και πρακτικές ζυθοποίησης, σκέφτηκα να καταθέσω τις εμπειρίες μου με λίγη δόση χιούμορ και αυτοσαρκασμού ώστε οι νεοεισερχόμενοι στον χώρο να ακολουθήσουν όσο το δυνατόν καλύτερα και με λιγότερο κόπο και χρήματα αυτό το ωραίο και δημιουργικό χόμπι.
Το Α-Ω για το χόμπι μας είναι ο εξοπλισμός που απαιτείται για την παρασκευή της δικής μας μπύρας στο σπίτι, μην φανταστείτε τίποτα διαστημικά εξαρτήματα, απλά ΠΟΛΛΑ πραγματάκια…

Εν αρχή ο ελεύθερος χώρος που απαιτείται.
Ο εξοπλισμός για αρχή συνήθως είναι αυτός που συνοδεύει τα Beer-kit, δυο κάδοι ζύμωσης, κάποια όργανα μέτρησης, ταπωτικό, καπάκια κλπ. Α! ξεχάσαμε τα μπουκάλια… Βάλτε και από αυτά καμιά 50αρια, οπότε με το καλημέρα έχουμε ένα διόλου ευκαταφρόνητο όγκο για αποθήκευση όταν δεν τον χρησιμοποιούμε. Όταν όμως είμαστε στην αρχή έχουμε και τον οίστρο της δημιουργίας οπότε αφού κάνουμε κιτ και θα κάνουμε πολλά θέλουμε και καμιά +100οστη μπουκάλια να κάθονται…
Έχουμε λοιπόν το τυπικό διαμέρισμα 80 τετραγωνικών στο κέντρο, με ένα μικρό μπαλκονάκι και μια αποθήκη στο υπόγειο 3-4 τετραγωνικών που φιλοξενεί, μαζί με τα υπόλοιπα πράγματα της οικογένειας στην περίπτωση μου.
Έτσι με αυτά και αυτά, απασχολούμε περίπου 1 τετραγωνικό χώρου αποθήκευσης και όταν ζυθοποιoύμε ίσως και κάποιο δεύτερο χώρο ενδεχομένως κάποιας κύριας χρησιμότητας (κάποιο ντουλάπι, μπαλκόνι κλπ.) αν δεν μπορούμε να ζυμώσουμε στην αποθήκη.
Στην κουζίνα την ήμερα της παρασκευής και της εμφιάλωσης γίνεται το έλα να δεις για μερικές ώρες (ξεχάστε τα ωραία βιντεάκια με τους περιποιημένους κυρίους και κυρίε) αλλά ευτυχώς είναι για λίγο και αν προγραμματίσουμε εκτός ωρών χρήσης της είναι ακόμα πιο εύκολα τα πράγματα.

Μετά την εμφιάλωση έχουμε να αποθηκεύσουμε τα γεμάτα μπουκάλια με την δημιουργία μας και πρέπει για ένα χρονικό διάστημα να διατηρηθούν σε θερμοκρασία δωματίου και μετά για να εξασφαλίσουμε καλύτερο αποτέλεσμα και μεγαλύτερη διάρκεια ζωής, το ψυγείο επιβάλλεται.
Κάντε τον υπολογισμό +50 μπουκάλια που πρέπει να αποθηκευτούν και κάποια στιγμή πρέπει να κάνουν την βόλτα τους στο ψυγείο και ενδεχομένως να έπεται και επόμενη παρτίδα… ΧΑΟΣ!
Τα πράγματα χειροτερεύουν όταν ΔΕΝ είσαι party animal ή δεν παραθέτεις συχνά δείπνα σε φίλους και οικογένεια που θα βοηθούσαν στην κατανάλωση ή άπλα η μπίρα σου δεν πίνεται. Το σπίτι ή η αποθήκη θυμίζει αποθήκη κάβας!

Περνάει ο καιρός και αφού έχεις διαβάσει ένα σκασμό βιβλία και συγγράμματα ξαφνικά αποφασίζεις να κάνεις την μετάβαση στο All grain και εκεί αρχίζουν τα γλέντια.
Η εστία της κουζίνας είναι μικρή για να βράσεις +25 λίτρα μπύρας, η μαρμίτα που έκανες τα εξτρακτ είναι και αυτή μικρή και σίγουρα θέλεις ένα τρόπο πέρα από τον νεροχύτη να κρυώνεις το γλεύκος οπότε η αναζήτηση άλλης λύσης (κάποιο είδος ψύκτη) είναι αναγκαία. Αν το πας παραδοσιακά θέλεις και ένα mash tun, αν πας ΒΙΑΒ θέλεις μόνο μια μεγαλύτερη μαρμίτα και αφού είσαι και μερακλής θα πάρεις και ένα μύλο. Αν παίξεις με ρεύμα όλα καλά αν δεν υπάρχει δυνατότητα πας γκάζι (εστία, φιάλη).

Σύνολο… δυο τρία τετραγωνικά μείον, συν κάνα δυο ώρες τρεις δουλειά παραπάνω. Το σπίτι δεν έχει μεγαλώσει από τότε και οι ώρες στην δουλειά περισσότερες.
Για χρήματα δεν το συζητάμε, από τα βασικά που κόστιζαν πάνω κάτω 50-100 ευρώ έχεις ξοδέψει ακόμα περισσότερα.

Κάπου εκεί σου μπαίνουν και ιδέες για βαρέλια. Ποιος κάθεται να εμφιαλώνει τώρα; Ο όγκος μεγαλώνει επιπλέον χρειάζεσαι και δεύτερο ψυγείο. Το σπίτι θυμίζει πλέον Beer pub.
Και κάπου εκεί έρχεται το πλήρωμα του χρόνου.
Οι μέρες ζυθοποίησης γίνονται πιο λίγες λόγω ελεύθερου χρόνου και χρόνου που απαιτείται για ζυθοποίηση, η τεχνογνωσία έχει αποκτηθεί, τα στυλ μπύρας που σε ενθουσιάζουν πια είναι πολύ λίγα και εκτός αυτού μπορεί να υπάρχουν και άλλα χόμπι που έχουν πάει πίσω άλλα και ο ωφέλιμος χρόνος που περνάμε με την οικογένεια μας και τους φίλους μας έχει αρχίσει και μας λείπει γιατί έχουμε να “βράσουμε” σήμερα.
Και τότε ο γλόμπος πάνω από το κεφάλι του Κύρου Γρανάζη από τα κόμικς των παιδικών μας χρόνων ανάβει!
Το μυαλό αρχίζει να δουλεύει με στροφές σύγχρονου πλυντηρίου ρούχων, ανοίγουν τα excel στον υπολογιστή και το παζλ αρχίζει σιγά σιγά και ολοκληρώνεται.
Οι λύση ήταν εκεί από την αρχή άλλα τα κλισέ από όλες τις πήγες γνώσης (συνάδελφοι οικοζυθοποιοί, βιβλία, συνταγές κλπ.) είχαν φροντίσει να διατηρούν ένα πέπλο μπροστά από το οφθαλμοφανές.
Κανένας δεν είπε πότε με σιγουριά ούτε και εγώ ήθελα η δεν με ενδιέφερε να ακούσω.
Πόση μπύρα χρειάζεσαι πραγματικά;
Προσωπικά πότε δεν κατανάλωνα παραπάνω από μια δυο τρεις μπύρες την εβδομάδα πολλές φόρες και με την βοήθεια της συζύγου καθώς και οποιοδήποτε είδος αλκοολούχου ποτού. Με μεγάλη παρέα κάτι παραπάνω άλλα η παρέα δεν είναι πάντα διαθέσιμη.
Οπότε έχουμε και λέμε, 5 μπύρες την εβδομάδα για να είμαστε large μας κάνουν 20 μπύρες το μήνα.
Εδώ οι κακές γλώσσες θα πουν, “20 μπύρες δεν φτάνουν ούτε για να ρευτούμε, παρ’ τες έτοιμες να γλιτώσεις κόπο και χρόνο”. Η δική μου πραγματικότητα και λογική προτάσσει το εξής: Θέλω να απολαύσω μια φορά στο τόσο μια ωραία μπύρα. Αν δεν ήμουν χομπίστας του είδους, θα αγόραζα ποτέ μαζεμένα 20-30 μπουκάλια μπύρα να κάθονται στο ψυγείο; Μάλλον όχι. Θα φτιάξω +20 λίτρα σούπερ-ντούπερ ΙΡΑ για να την πιει ο θείος Γιάννης στο τραπέζι ή ο φίλος από την γειτονιά που αγοράζει την πιο φθηνή που υπάρχει, για να μου πει στο τέλος “Καλή είναι αλλά σαν την άλλη του σούπερ όχι”; Ευχαριστώ δεν θα πάρω ή μάλλον θα πάρω ένα δυο καφάσια να τους ποτίσω και θα φυλάξω την δική μου να την απολαύσω με την ησυχία μου. Αν όντως ξεμείνω κάποια στιγμή, δόξα το Θεό πλέον υπάρχουν καταστήματα που μπορώ να βρω αυτό που μου αρέσει.
Μην ξεχνάμε ότι πρόκειται για ένα ποτό που μπορεί να παρασκευάζεται 365 μέρες το χρόνο οπότε με ένα καλό προγραμματισμό δεν ξεμένεις σχεδόν ποτέ.
Έτσι το μαγικό excel μου βγάζει ότι μια παρτίδα των 7.5 λίτρων (μιλάμε πάντα για μπουκάλια 330ml και για μέθοδο All grain που είναι συνήθως το ζητούμενο) είναι οκ (βγάζουμε ιζήματα κλπ οπότε το καθαρό που θα εμφιαλωθεί θα είναι περίπου 20 μπουκάλια).
Τα ωραία αρχίζουν τώρα.
Για μια παρτίδα 7.5 λίτρων θα χρειαστώ:
Μια μικρή μαρμίτα 17 λίτρων αν κάνω All grain με την μέθοδο ΒΙΑΒ για να μειώσω όγκο εξοπλισμού η μικρότερη 12 λίτρων αν κάνω Extract. Δεν θα χρειαστώ εστία πέρα από της κουζίνας του σπιτιού μου για να βράσω περίπου 10 λίτρα γλεύκους (η αλήθεια είναι ότι έχω καλή εστία στην κουζίνα άλλα δουλειά γίνεται και σε πιο αδύναμες). Το κόστος είναι αρκετά χαμηλό αν μιλάμε για αλουμινίου λίγο πιο ακριβά για inox (+40ευρω).

Δεν χρειάζομαι ψυκτη γλεύκους η δουλειά γίνεται και στο νεροχύτη.
Μεταγγίζω στον κάδο ζύμωσης απευθείας αφήνοντας όσο το δυνατό λιγότερο ίζημα στην μαρμίτα (δεν έχει αποδειχθεί απόλυτα πειραματικά ότι το ίζημα από τον βρασμό επηρεάζει την ποιότητα του τελικού αποτελέσματος).
Ένα Θερμόμετρο απλό γυάλινο ή ψηφιακό (αν κάνουμε all grain) που να μετράει έως 100-110 βαθμούς (κόστος 5-15ευρω αναλόγως τι θα διαλέξουμε).
Τα υπόλοιπα πράγματα παρέχονται στα έτοιμα κιτ εξοπλισμού που περιλαμβάνουν 2 κάδους ζύμωσης πυκνόμετρο, βαλβίδα εμφιάλωσης, ταπωτικό, καπάκια, αεροπαγίιδα.

Μπορούμε να μειώσουμε λίγο το κόστος και τον όγκο αν:
Αγοράσουμε μικρότερους κάδους ζύμωσης πχ. 15 λίτρων προτιμήστε τους με βρυσάκια που να εφαρμόζει η βαλβίδα εμφιάλωσης (είναι τρομερή εξυπηρέτηση). Αντί για ταπωτικό μπορείτε να αγοράσετε μπουκάλια με flip top είναι λίγο πιο ακριβά στην απόκτηση τους άλλα δεν χρειάζεται κάποιο εργαλείο (αλλάζουμε προληπτικά κάθε χρόνο τα φλαντζάκια με πολύ μικρο κόστος).
Θα χρειαστούμε 20-25 μπουκάλια των 330ml η και παραπάνω αν κάνουμε συχνότερες παρτίδες.
Για τον παραπάνω όγκο θα χρειάζομαι μέσο όρο (ανάλογα την συνταγή) 2-2,5 κιλά βύνη, 30-40 γραμμάρια λυκίσκο περίπου και 5-7.5 γραμμάρια μαγιά. Αν κάνω εξτράκτ γύρω στο 1-1,5 κιλό εξτράκτ. Οπότε το κόστος θα κυμαίνεται σε χαμηλά επίπεδα.

Επί της διαδικασίας:
Δυστυχώς οι χρόνοι βρασμού και σακχαροποίησης είναι οι ίδιοι είτε επιλέξουμε μεγάλες παρτίδες η μικρές. Αν δεν υπάρχει ελεύθερος χρόνος η ζυθοποίηση με Extract είναι μονόδρομος.

Όμως
Χρειάζομαι λιγότερο χρόνο να καθαρίσω και να απολυμάνω όλο τον εξοπλισμό, ακόμα και ο καθαρισμός των μπουκαλιών γίνεται σε χρόνο dt, στην κουζίνα μου χωρίς να χρειάζομαι πολλά αξεσουάρ (στεγνωτήρια κλπ).
Χρειάζομαι λιγότερο χρόνο να φέρω στην επιθυμητή θερμοκρασία τον νερό η το γλεύκος “κλέβοντας” και με ένα ταχυβραστήρα αν υπάρχει στο σπίτι.
Ο όγκος του εξοπλισμού είναι διαχειρίσιμος καθώς και η αποθήκευση του, αν προτιμήσετε τους κάδους 30 λίτρων που παρέχονται στα συνήθη κιτ εξοπλισμού άνετα χωράει η μαρμίτα μέσα συν τα λοιπά εργαλεία και τα μπουκάλια αν έχουν λογικό αριθμό κάπου βολεύονται .
Όλη η διαδικασία γίνεται στην θαλπωρή της κουζίνας οπότε τέρμα πια τα μπουφάν οι αυτοσχέδιες τέντες ή τα τερτίπια του αέρα .
Η διαδικασία της εμφιάλωσης είναι πολύ γρήγορη και αν υπάρχει αρκετά μεγάλο ψυγείο βολεύονται εύκολα 20 μπουκάλια μετά την ωρίμανση.
Αν είμαι σε καλή φάση μπορεί να κάνω και δυο παρτίδες το μήνα για να υπάρχει ποικιλία.

Με αυτά τα δεδομένα και κάποια άλλα που ίσως μου διέφυγαν κατόρθωσα να αναθερμάνω την σχέση μου με το χόμπι και να το απολαμβάνω όπως αρμόζει σε μια τέτοια δραστηριότητα.
Αν δεν καλύπτετε κάποιες από τις παραπάνω προδιαγραφές τότε η επιλογή μεγαλύτερων παρτίδων είναι καλύτερη επιλογή.
Μια άλλη διάσταση που απευθύνεται σε έμπειρους αλλά και σε νεοεισερχόμενους που θα ήθελαν να πειραματιστούν για να αποφασίσουν αν τους αρέσει το αποτέλεσμα και τελικά θα επιλέξουν το συγκεκριμένο χόμπι είναι η παρασκευή ακόμα μικρότερων παρτίδων πχ. τεσσάρων λίτρων.
Στον έμπειρο θα βοηθήσει να φτιάξει μια πιλοτική παρτίδα χωρίς να είναι ανάγκη να παράξει 20+ λίτρα μπύρας που δεν θα του αρέσει και στον νεοεισερχόμενο με πολύ λίγο και φθηνό εξοπλισμό να κάνει την πρώτη του παρτίδα και να βιώσει την εμπειρία της οικιακής ζυθοποίησης.
Πιστεύω μέσω της δίκης μου εμπειρίας να βοηθηθούν και οι νεότεροι στον χώρο στην σωστή επιλογή του εξοπλισμού που να αντανακλάται στην δική τους πραγματικότητα. Να έχετε κατά νου αν ακολουθηθούν σωστές πρακτικές παρασκευής, δεν τίθεται θέμα ποιότητας τελικού προϊόντος μιας και δεν κάνουμε κάτι διαφορετικό απλά το συρρικνώσαμε.

TIP: Μπορείτε να επιλέξετε όγκο παρτίδας βάση του όγκου που αναφέρεται στην πλειονότητα των συνταγών που βρίσκετε στο διαδίκτυο, συνήθως είναι των 5 γαλονιών δηλαδή 19 λίτρα περίπου, όποτε αν επιλέξουμε μια παρτίδα στα 2.5 γαλόνια π.χ. (9,5 λίτρα) ή 1 γαλόνι (3,8 λίτρα) μπορούμε πανεύκολα με μια απλή διαίρεση να υπολογίζουμε την ποσότητα των υλικών που θα χρειαστούμε χωρίς να χρειαστούμε άμεσα να πέσουμε στα βαθιά χρησιμοποιώντας ειδικό software.

Επίσης να αναφέρω ότι τα πρόσωπα και τα ονόματα που αναφέρονται στο άρθρο είναι προϊόντα μυθοπλασίας και δεν έχουν σχέση με την πραγματικότητα.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *